نسیم خردنسیم خرد 2476-43025120191030(Man’s Will in the Eyes of Islamic Philosophers (Avicenna, Mulla Sadra, Allama Tabatabai, Imam Khomeiniاراده انسان از ديدگاه فلاسفه اسلامي (ابن سينا، ملا صدرا، علامه طباطبايي، امام خميني)00FAسيدهاشم حسيني‌زارگرحوزه علمیه قم2019102Just as affirming the existence of the “will” in the man is an axiomatic and conscientious fact, knowing the meaning and reality of the “will” is a complicated and difficult task. This is why despite the unanimous acceptance of the “will” among the thinkers, there is disagreement in interpretation and statement of its general nature. Some Islamic philosophers maintain that the “will” is one of the mental qualities, and regard “disgust” as its opposite. Avicenna believes that willing something means imagining it. Indeed, he considers the “will” as the origin of action and believes that imagining incites a willingness in the imaginer. Mulla Sadra believes that the “will” is “strong eagerness for acquiring something favored, and it is the last part of the ‘adequate cause’”. Allama Tabatabai regards the “will” as a mental quality, but different from qualities such as knowledge and desire, believing that the ‘will’ accompanies action and cannot exist before or after it. The late Imam Khomeini considers the ‘will’ as one action among the actions of the soul. The ‘will’ is a phenomenon that requires a ‘cause’. Mulla Sadra does not regard the cause of the ‘will’ to be the man’s will or his nature, for it leads to infinite regression or endless chaining. As Avicenna says: “The soul is a constrained being in the form of a free agent”. Thus, some have asserted that the cause of the ‘will’ is the external factors. همان اندازه که تصديق به وجود «اراده»، در انسان امري بديهي و وجداني است، شناخت معنا و حقيقت «اراده» امري پيچيده و مشکل است. به همين دليل علي رغم وحدت نظر متفکران در وجود اراده، در تفسير و بيان ماهيت کلي آن اختلاف نظر وجود دارد. برخي از فيلسوفان اسلامي «اراده» را از کيفيات نفساني مي‌دانند و ضد آن را «کراهت» مي‌دانند. ابن سينا معتقد است اراده کردن يک چيز به معناي تصور آن چيز است و در واقع ايشان اراده را به عنوان مبداء فعل مي‌داند و معتقد است که تصور در متصور، ميلي را براي انجام فعل بر مي‌انگيزاند. مرحوم صدراي شيرازي معتقد است که اراده «شوق شديد به کسب مراد و جزء اخير علّت تامّه است». علاّمه طباطبايي اراده را کيف نفساني مي‌داند امّا متفاوت با کيفياتي مثل علم و شوق، و معتقد است که اراده با فعل معيت داشته و قبل و بعد از آن، نمي‌تواند وجود داشته باشد. مرحوم امام خميني اراده را فعلي از افعال نفس مي‌دانند. اراده خود پديده‌اي است که علت مي‌طلبد، ملاصدرا علّت «اراده» را، اراده و يا طبيعت انسان نمي‌داند چون در اين صورت منجر به تسلسل مي‌شود، همچنانکه ابن سينا مي‌گويد: «نفس مضطري است در هيأت مختار». از اين جهت، برخي به اين نکته تصريح کرده‌اند که علت «اراده» عوامل بيروني است. http://nasimekherad.ismc.ir/WebUsers/nasimekherad/UploadFiles/OK/139807101341243020112-F.pdf