نسیم خردنسیم خرد 2476-4302472020426The Review and Investigation of “Separation School” with an Emphasis on their View of Religion’s Opposition to Philosophyنقد و بررسي مکتب تفکيک با تاکید بر دیدگاه ایشان مبنی بر مخالفت دین با فلسفه938FAروح اللهسوریدانشگاه خوارزمی2020426Traditionalism is a formalist approach that recommends giving up the rational independent discussions in inferring jurisprudential precepts. Applying this method in doctrinal discussions is called “separation school”. The traditional version of separation school is completely opposing to reason and reasoning, not tolerating their accompaniment to tradition. The new version, however, dignifies reason, while introducing its achievement as human and alien to religion. The proponents of separation school present various reasons for the opposition of religion to philosophy, some of which are as follows: (1) the caliphs’ vicious goals in translating philosophy, (2) existence of some anti-philosophical traditions, and (3) the jurists’ opposition to philosophy.
The present article offers a synoptic introduction of the separation school to answer the abovementioned critics. According to those answers, (a) the origin and motive for developing an idea is not its rightness or wrongness; (b) in the Shiite collections of traditions, there are just two anti-philosophical traditions, one of whom is about pseudo-philosophers and the other is about the world-seeking philosophers. There are, however, many traditions admiring the philosophical method (independent reasoning); and (c) the necessity of referring to an expert in specialized issues shows that the opposition of some great jurists with no complete familiarity with philosophy does not support the claim made by the proponents of separation.
اخباري گري رويکردي ظاهرگرايانه است که به ترک بحث های مستقل عقلي در استنباط احکام فقهي توصيه ميکند. به کارگيري اين شيوه در مباحث اعتقادي «مکتب تفکيک» نامیده می شود. نحله سنتی مکتب تفکيک به گونه کامل با عقل و استدلال مخالف بوده، هم نوايي آن دو را با نقل برنمي تابد. اما نحله جديد ضمن پاس داشت عقل، دستاورد آنرا بشري و بيگانه از دين معرفی می کند. پیروان تفکیک، دلیل های گوناگونی بر مخالفت دین با فلسفه به دست می دهند که برخی از مهم ترین آنها عبارتند از: 1. اهداف سوء خلفا از ترجمه فلسفه؛ 2. وجود برخی روایت های ضد فلسفی؛ 3. مخالفت فقیهان با فلسفه.
مقاله پیش رو پس از معرفی اجمالی مکتب تفکیک، به نقدهای یادشده پاسخ می دهد. برپایه این پاسخ ها: 1. خاستگاه و انگیزه طرح یک اندیشه، دلیل درستی یا نادرستی آن نیست؛ 2. در مجموعه روايي شيعه تنها دو روايت ضد فلسفی يافته مي شود که یکی درباره فيلسوف نمایان و دیگری پيرامون فلاسفه دنياطلب است. اما روايت¬های بسياري در ستایش روش فلسفی (تعقل مستقل) دیده می شود؛ 3. ضرورت رجوع به متخصّص در مسائل تخصصی، روشن می کند که مخالفت برخي فقیهان بزرگوار که آشنايي کاملي با فلسفه ندارند ادعاي اهل تفکيک را تایید نمی کند.
http://nasimekherad.ismc.ir/WebUsers/nasimekherad/UploadFiles/OK/13990207933223030135-F.pdfنسیم خردنسیم خرد 2476-4302472020426Presenting a Comprehensive Meaning for Fact-itself and Investigating its Domainارائه معنایی جامع برای نفسالأمر و بررسی قلمرو آن 3966FAهادي كاظميحوزه علمیه قم2020426What is axiomatically accepted by a philosopher is the principle of external existence and fact-itself (naf al-amr) generally rather than the truth of meanings and modes of fact-itself. This is because the subject of philosophy is ‘being’ as it is being, and it is the very “reality”. However, one can generally and absolutely regard ‘fact-itself’ as the reality in all of its orders. Thus, in definition of fact-itself, we may say – before expanding it – that it is ‘fact in general sense’. The definition of fact-itself, after expansion, can be stated as follows: “The truth of fact-itself will be the original beings (external, mental, in the domain of human’s action, secondary philosophical intelligible and nothingness) as the main home, and its dependents and corollaries (whether existential corollaries or corollaries of nothingness) as the subsidiary home (derived from the existential reality of context) in itself”. In the final step, one can even extend the fact-itself to the active intellect, divine knowledge and transcendental essence.
Finally, we conclude that we must assess the conformity of anything to fact-itself in any order with itself. Similarly, we may construct the order of fact-itself among other orders and consider other orders as subordinate to it. This main order is nothing but the essence of God Almighty; that is, the existence morality, beauty and all other truths are originated from it.
آنچه به بداهت اولیّه مورد پذیرش فیلسوف قرار میگیرد، اصل وجود واقعیتِ خارجی و نفسالأمر به نحو فیالجمله است و نه حقیقتِ معانی و انحای نفسالأمر؛ زیرا موضوع فلسفه، موجود بما هو موجود است و موجود بماهو موجود همان «واقعیت» است. ولی میتوان به طور کلی و مطلق، «نفسالأمر» را همان واقع به جمیع مراتب دانست. از این رو در تعریف نفسالأمر پیش از بسط، میتوانیم بگوییم: «واقع به معنای أعم». اما تعریف نفسالأمر پس از بسط را میشود به این صورت بیان کرد: «حقیقت نفسالأمر وجودات اصیل (خارجی، ذهنی، در ساحت عمل انسان، معقول ثانی فلسفی و عدم) به عنوان موطن اصلی، و توابع و لوازم آن (خواه لوازم وجودی و خواه لوازم عدم) به عنوان مواطن فرعی (برآمده از واقع وجودی متن) به خودی خود خواهد بود». در مراحل نهایی حتی میتوان نفسالأمر را به عقل فعال، علم الهی و ذات تعالی تسری داد.
در نهایت کار به این نتیجه میرسیم که مطابقت چیزی با نفسالأمر را باید در هر مرتبهای که هستیم، با آن مرتبه بسنجیم. همچنین میتوانیم بین مراتب نیز مرتبة اصلی نفسالأمر درست کنیم و بقیة مراتب را تابع آن بدانیم، و این مرتبة اصلی، چیزی جز ذات حق تعالی نیست؛ به این معنا که وجود، اخلاق، زیبایی و همة حقایق از او سرچشمه میگیرند.
http://nasimekherad.ismc.ir/WebUsers/nasimekherad/UploadFiles/OK/13990207947483030136-F.pdfنسیم خردنسیم خرد 2476-4302472020426Self-Knowledge in Allama Hassan-Zada’s Worksمعرفت نفس در آثار علامه حسنزاده 6778FAحسين شريفي کندريحوزه علمیه قم2020426What is addressed here is a small opening to human’s self-knowledge, the knowledge that one can definitely refer to as the root for rational and traditional knowledge. In the present article, after referring to a definition of the ‘self’ or the ‘soul’, we have dealt with the stages of perfection of the rational soul; then, we have explained the incorporeity of all orders, especially the rational incorporeity and super-rational incorporeity of the soul. Among the prominent features of this article is a reference to the unity of the soul and the body, referred to in various places in Allama Hassan-Zada’s works. Finally, the body is introduced as the lower orders of the soul. In his view, the man does not belong to one mode of existence; rather, he is a natural, ideal, rational, divine creature with an incorporeity of status, and the man’s unity is not a numeral one; rather, it is a true but shadowy unity with no limitation. آنچه در اين مقاله مورد توجه خوانندگان قرار ميگيرد روزنه کوچکي به معرفت نفس انساني است، معرفتي که به جرأت ميتوان گفت ريشه معارف عقلي و نقلي است. در اين مقاله بعد از اشاره به تعريف نفس به مراحل تکامل نفس ناطقه پرداخته شده، سپس تجرد همه مراتب خصوصا تجرد عقلي و فوق عقلي نفس تبيين شده است. از جمله ويژگيهاي برجسته اين مقاله اشاره به اتحاد نفس و بدن ميباشد که در مواضع متعددي از آثار علامه حسنزاده به آن اشاره شده است. در نهايت بدن از مراتب نازله نفس معرف ميشود. در منظر ايشان انسان متعلق به يک نشأه از وجود نيست بلکه موجودي طبيعي، مثالي، عقلي، الهي و داراي مقام تجرد و فوق تجرد است و وحدت انسان وحدت عددي نيست بلکه وحدت حقّه ظليّه است که حّد يقف براي او نيست. http://nasimekherad.ismc.ir/WebUsers/nasimekherad/UploadFiles/OK/13990207956573030137-F.pdfنسیم خردنسیم خرد 2476-4302472020426Investigation of Doubts Cast on Logicsبررسي شبهات وارده بر منطق 7998FAغلامرضاعباسلوحوزه علمیه قم2020426The science of logic has been the focus of attention by various intellectual schools in the course of time, and each school has evaluated it with its own principles and – naturally – has approached it in a certain way. Some schools have regarded this science as having a high status, praising and admiring it well. Another group has renounced it as if it were the evil’s trick. Thus, they have objected it much and have cast doubts on it.
In this article, we have tried to investigate those questions and doubts and verify them. This may be useful for those novice leaners who begin learning logic and face such questions. Thus, we present a brief account of generalities in logic in order to give the addressees a good mentality and clarify the general framework and the limits of the issues. Then, we have dealt with objections and questions to finally mention the uses of logic. Since the addressees of this article are novice learners of logic, we have finally offered a method for better learning of logic for novice learners.
علم منطق در گذر روزگار کانون توجه مکاتب مختلف فکري بوده است و هر مکتبي با توجه به اصول خويش آن را ارزيابي کرده و بهطبع، موضع خاصي دربرابر اين علم گرفته است. برخي مکاتبْ اين علم را داراي شرافت والايي ميدانند و به مدح و ستايش آن پرداختهاند؛ گروهي ديگر آنچنان به تقبيح آن همت گماردهاند که گويي مکر شيطان است؛ ازاينرو، فراوان بر آن اشکال گرفته، شبهاتي وارد ساختهاند.
در اين نوشتار ما بر آن شديم اين سؤالات و اشکالات و شبهات را بررسي کنيم و به ارزيابي صحت و سقم آن بپردازيم. شايد از اين رهگذر براي مبتدياني که تحصيل منطق را آغاز ميکنند و با اين سؤالات روبهرو ميشوند، سودمند باشد؛ ازاينرو، مختصري از کليات منطق را مطرح کرديم تا ذهنيتي صحيح به مخاطب دهيم و چهارچوب کلي و محدودة مسائل آن را روشن سازيم؛ سپس به طرح اشکالات و پاسخ به آنها پرداخته، درنهايت فوايد منطق را بيان ميکنيم. ازآنجاکه، مخاطب اين مختصر مبتديان علم منطقاند، درپايان اين نوشتار راهکاريي براي آموختن بهتر علم منطق به مبتديان پيشنهاد ميشود.
http://nasimekherad.ismc.ir/WebUsers/nasimekherad/UploadFiles/OK/13990207109503030138-F.pdfنسیم خردنسیم خرد 2476-4302472020426Transverse Gradationتشـكيك عرضـي99112FAمحمد هادي رحمانيحوزه علمیه قم2020427Gradation means distinction in the level of enjoying a single truth and return of ‘sharing mode’ to ‘distinctive mode’. The criterion for unity is longitudinal gradation of truth of existence, and the criterion for its distinction is the orders of existence in intensity and weakness. Transverse gradation is applied in truths with an existential rank that are equal in intensity and weakness, but are distinguished. Here, distinction means individuals’ nature and distinction. Since existence has principality, all types of distinction must return to existence. Thus, transverse gradation returns to existence, and this article explains how it returns according to various tenets of conventionality.
In longitudinal gradation, the criterion for distinction is orders of existence, and in transverse gradation, the criterion is the limits of existence (in typical distinction) and individuation of existence (in individuals’ distinction). Both of them, in effect, return to existence. Of course, this criterion must be adjusted on the basis of various views on gradations, i.e. general gradation, specific gradation and specific of specific gradation, so that they are not confused.
تشکیک بهمعنای تمايز در ميزان بهرهمندي از حقيقتي واحد و بازگشت وجه اشتراك به وجه امتياز ميباشد ملاک اتحاد تشکیک طولی حقیقت وجود و ملاک تمایز آن مراتب وجود در شدت و ضعف است. تشکیک عرضی در بین حقايقی مطرح ميشود که یک رتبۀ وجودی دارند و ازلحاظ شدت و ضعف یکساناند، اما با يكديگر تمایز دارند؛ تمایز در این مقام بهمعناي ماهیات و تشخیص افراد است. ازآنجاکه اصالت با وجود است، همة اقسام تمایز باید به وجود بازگردد؛ ازاينرو، تشکیک عرضی نیز به وجود باز میگردد که اين نوشتار چگونگي بازگشت آن را براساس مبانی گوناگون اعتباریت بیان ميكند.
در تشکیک طولی ملاک تمایز مراتب وجود، و در تشکیک عرضی حدود وجود (در تمایز نوعی) و تشخص وجود (درتمایز افراد) است که درواقع هردو به وجود باز میگردد. البته باید این ملاک را براساس اقوال مختلف تشکیک یعنی تشکیک عامی، خاصی و خاص الخاصی نیز تطبیق کرد تا با یکدیگر اشتباه نشوند.
http://nasimekherad.ismc.ir/WebUsers/nasimekherad/UploadFiles/OK/13990208959493030139-F.pdfنسیم خردنسیم خرد 2476-4302472020426The Scientific Life of Hakim Sabzewariحیات علمی حکیم سبزواری113136FAعلی اکبرمردانیحوزه علمیه قم2020427The present study aims at investigating the life of high-rank philosopher and theosophist, Haj Mulla Hadi Sabzewari and explaining his scientific life. The main question of the study is as follows: “How was Mulla Hadis’s scientific activity, and how much was this mystic-philosopher’s role in advancing philosophy and theosophy?” This study deals with other subsidiary questions as well. Besides, in this study, we have stated Hakim Sabzewari’s role in explanation of Mulla Sadra’s thoughts. The research method was using library resources. And among the findings is that Hakim Sabzewari was the best-known philosopher in 13th century, and that his fame was due to his exposition of Mulla Sadra’s thoughts and ideas, clarifying its complications in a way that – as some philosophers have pointed out – no one has exposited Mulla Sadra’s thoughts better than he has. This is quite clear in his invaluable works. این پژوهش با هدف بررسی زندگی فیلسوف بلند مرتبه و حکیم الهى، حاج ملاهادی سبزواری و شرح حال و حیات علمی آن فلیسوف فرزانه انجام شده است. سؤال اصلی پژوهش این است که فعالیت فلسفی ملاهادی چگونه و نقش این فیلسوف عارف، در پیشبرد فلسفه وحکمت چه قدر بوده است؟ این تحقیق به سؤالهای جانبی دیگری نیز میپردازد. همچنین در این پژوهش نقش ایشان در تشریح افکار ملاصدرا بیان شده است. روش تحقیق، روش کتابخانهای است و از جمله نتایجی که از این پژوهش به دست میآید، این است که حکیم سبزواری، مشهورترین فیلسوفِ قرن سیزدهم است که این آوازه بلند، به این دلیل است که افکار و آرای صدرالمتألهین را شرح و بسط داده و اغماضهای آن را روشن ساخته، به گونهای که به تصریح برخی فلسفه، کسی بهتر از ملاهادی، افکار صدرالمتألهین را شرح نداده و از میان آثار گرانبهای او، این مطلب به خوبی نمایان است.
کلیدواژگان
http://nasimekherad.ismc.ir/WebUsers/nasimekherad/UploadFiles/OK/139902081011283030140-F.pdfنسیم خردنسیم خرد 2476-4302472020426سرمقاله00FAروح اللهسوریدانشگاه خوارزمی2020510سرمقالهhttp://nasimekherad.ismc.ir/WebUsers/nasimekherad/UploadFiles/OK/13990221924103030149-F.pdf